มรดกที่ดิน

หลักการรับมรดกที่ควรทราบ

เมื่อเจ้าของที่ดินหรือผู้มีชื่อในเอกสารเกี่ยวกับที่ดิน  ( เช่น โฉนดที่ดิน หรือ น.ส.๓ หรือ น.ส.๓ ก. หรือ น.ส.๓ ข.)  เสียชีวิตลงไป  ที่ดินแปลงนั้นก็จะเป็นมรดกซึ่งจะตกทอดแก่ทายาทของผู้ตายโดยสิทธิตามกฎหมายหรือโดยพินัยกรรมที่เจ้ามรดกทำไว้ ซึ่งการให้มรดกนั้นจะยึดจากพินัยกรรมก่อนเป็นอันดับแรก ถ้าไม่มีพินัยกรรมมรดกนั้นก็จะตกทอดแก่ทายาทในลำดับต่าง ๆ

ลำดับทายาทผู้ได้รับมรดก

ทายาทที่มีสิทธิตามกฎหมายหรือทายาทโดยธรรมมี 6 ลำดับ แต่ละลำดับมีสิทธิได้รับมรดกก่อนหลัง ดังต่อไปนี้

ลำดับที่ 1 ผู้สืบสันดาน (บุตร, หลาน, เหลน, ลื้อ)

ลำดับที่ 2 บิดา มารดา

ลำดับที่ 3 พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน

ลำดับที่ 4 พี่น้องร่วมบิดา หรือร่วมมารดาเดียวกัน

ลำดับที่ 5 ปู่ ย่า ตา ยาย

ลำดับที่ 6 ลุง ป้า น้า อา

โดยการรับมรดกนั้นถ้าเจ้ามรดกมีทายาทหลายลำดับ ทายาทลำดับต้นจะได้รับมรดกก่อนทายาทลำดับถัดมา เช่นเจ้ามรดกมีลูก ซึ่งเป็นทายาทลำดับ 1 ดังนั้นบิดามารดาก็จะไม่ได้รับมรดกในส่วนนี้ แต่ถ้าเจ้ามรดกไม่มีลูก ทายาทลำดับที่ 2 นั่นก็คือบิดามารดาก็จะได้รับมรดกไปนั่นเอง

สิทธิการรับมรดกแทนที่

หลายคนอาจสงสัยว่าถ้าเจ้ามรดกมีลูก แต่ลูกเสียชีวิตก่อนเจ้ามรดก ดังนั้นมรดกจะตกเป็นของทายาทลำดับที่ 2 เลยหรือไม่ ตรงนี้มาดูการรับมรดกแทนที่ของทายาทแต่ละลำดับกันค่ะ

• สำหรับทายาทลำดับที่ 1 ( ผู้สืบสันดาน ได้แก่ บุตร, หลาน, เหลน, ลื้อ), ลำดับที่ 3 (พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน), ลำดับที่ 4 (พี่น้องร่วมบิดา หรือร่วมมารดาเดียวกัน), ลำดับที่ 6 (ลุง ป้า น้า อา) เมื่อเสียชีวิตก่อนเจ้ามรดก ทายาทของลำดับนั้น ๆ จะได้รับมรดกแทน
• แต่ถ้าทายาทลำดับที่ 2 (บิดา มารดา) และลำดับที่ 5 (ปู่ ย่า ตา ยาย) เมื่อเสียชีวิตก่อนเจ้ามรดก จะไม่มีการรับมรดกแทนที่

สิทธิของคู่สมรส 

แล้วคู่สมรสจะได้มรดกไหม หรือได้ส่วนไหน ? เพราะจากที่กล่าวมาข้างต้นยังไม่เห็นลำดับคู่สมรสในลำดับทายาทเลย เรามีคำตอบให้ค่ะ สำหรับคู่สมรสจะได้รับมรดกก็ต่อเมื่อจดทะเบียนสมรสกันแล้วไม่ว่าจะเป็นคู่ชายหญิงหรือ LGBT ที่ร่างกฎหมายสมรสเท่าเทียมผ่านแล้ว ทรัพย์สินก็จะถูกแบ่งเป็นสินสมรสก่อนลำดับแรก  โดยส่วนที่เหลือก็จะเป็นมรดกโดยที่คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ถือเป็นทายาทโดยธรรม มีสิทธิรับมรดกร่วมกับทายาทโดยธรรมทั้ง 6 ลำดับ แต่จะได้ส่วนแบ่งมรดกต่างกันออกไป เช่น

• เจ้ามรดกมีลูก คู่สมรสจะได้ส่วนแบ่งมรดกเท่ากับลูกซึ่งเป็นทายาทลำดับที่ 1 
• ถ้ามรดกส่งมอบแด่ทายาทลำดับที่ 2 และ 3 คู่สมรสจะได้ส่วนแบ่งครึ่งหนึ่งของมรดก
• ถ้ามรดกส่งมอบแด่ทายาทลำดับที่ 4, 5 และ 6 คู่สมรสจะได้ส่วนแบ่งสองในสามส่วนของมรดก
• ถ้าเจ้ามรดกไม่มีทายาททั้ง 6 ลำดับ มรดกจะตกเป็นของคู่สมรสทั้งหมด 

แต่ถ้าเป็นกรณีคู่รักหรือคู่สมรสที่ไม่ได้จดทะเบียน และไม่มีพินัยกรรมเหมือนพี่เสกและทองคำในเรื่องวิมานหนาม มรดกที่ดินของพี่เสกก็จะตกเป็นของแม่พี่เสกทั้งหมดนั่นเอง ดังนั้นในกรณีนี้ถ้าพี่เสกเขียนพินัยกรรมให้ทองคำก่อนเสียชีวิต ทองคำก็คงไม่ต้องแย่งชิงที่ดินซึ่งตัวเองมีส่วนหาเงินมาไถถอน