++ฝ่ายสวัสดิการและสิทธิประโยชน์
การเวนคืนที่ดินของรัฐมักจะพบปัญหาที่สำคัญประการหนึ่ง คือเมื่อรัฐมีการเวนคืนที่ดินแล้ว
เจ้าของที่ดินที่ถูกเวนคืนขายที่ดินดังกล่าวให้แก่บุคคลอื่น เพราะมีช่องว่างที่รัฐไม่สามารถเข้าครอบครอง
ที่ดินที่เวนคืนได้ทันที เนื่องจากรัฐต้องจ่ายเงินค่าเวนคืนที่ดินเสียก่อน ซึ่งเป็นไปตามพระราชบัญญัติว่า
ด้วยการเวนคืนที่ดินอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ.2530 มาตรา 15 ได้บัญญัติว่า เมื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ
อสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืนที่แน่นอนแล้ว ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นเพื่อเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ดัง
กล่าว โดยให้ระบุที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อย่างอื่นที่ต้องเวนคืน พร้อมทั้งรายชื่อเจ้าของหรือผู้ครอบครอง
โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้มีแผนที่หรือแผนผังแสดงเขตอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องเวนคืนอย่างชัดเจนไว้ท้าย
พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ และให้ถือว่าแผนที่หรือแผนผังนั้นเป็นส่วนหนึ่งแห่งพระราชบัญญัติ
นั้น
เขตอสังหาริมทรัพย์นั้นต้องปักหลักหมายเขตไว้โดยชัดเจนก่อนที่จะออกพระราชบัญญัติ และมาตรา 16
ได้บัญญัติว่า ให้กรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องเวนคืนตกเป็นของเจ้าหน้าที่นับแต่วันที่พระราชบัญญัติ
เวนคืนอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา ๑๕ ใช้บังคับ แต่เจ้าหน้าที่จะมีสิทธิเข้าครอบครองหรือใช้อสังหาริมทรัพย์
นั้นได้ก็ต่อเมื่อได้จ่ายหรือวางเงินค่าทดแทน
ในกรณีที่มีจำนอง บุริมสิทธิ หรือทรัพยสิทธิอย่างอื่นเหนืออสังหาริมทรัพย์ที่ต้องเวนคืน ให้จำนอง บุริมสิทธิ
หรือทรัพยสิทธิเช่นว่านั้นเป็นอันสิ้นสุดลง โดยผู้รับจำนอง ผู้ทรงบุริมสิทธิ หรือบุคคลผู้รับประโยชน์จาก
ทรัพยสิทธิดังกล่าว ยังคงมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้หรือรับชดใช้จากเงินค่าทดแทน สำหรับอสังหาริมทรัพย์นั้น
อยู่ต่อไป แต่จะต้องร้องขอรับชำระหนี้หรือรับชดใช้ภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้งตามมาตรา
28 หรือมาตรา 29 แล้วแต่กรณี นับแต่วันที่พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 15 ใช้บังคับ
ถ้าผู้มีสิทธิในทรัพย์สินนั้นโอนสิทธิให้แก่บุคคลภายนอก ผู้รับโอนนั้นมีสิทธิที่จะเรียกร้องได้ก็แต่เฉพาะเงินค่า
ทดแทนเท่านั้น
ดังนั้นการโอนขายที่ดินที่ถูกเวนคืนจึงไม่ตกเป็นโมฆะ ซึ่งศาลปกครองสูงสุดเคยมีคำวินิจฉัยที่ 334/2558 ว่า
ตามวรรคหนึ่งแห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ.2530 บัญญัติว่า ให้กรรมสิทธิ์ใน
อสังหาริมทรัพย์ที่ต้องเวนคืนตกเป็นของเจ้าหน้าที่นับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับตามมาตรา 15 แต่
เจ้าหน้าที่จะมีสิทธิเข้าครอบครองหรือใช้อสังหาริมทรัพย์นั้นได้ก็ต่อเมื่อได้จ่ายหรือวางเงินค่าทดแทนตามที่
บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัตินี้แล้ว ประกอบกับวรรคสาม ซึ่งบัญญัติว่า นับแต่วันที่พระราชบัญญัติเวนคืน
อสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 15 ใช้บังคับ ถ้าผู้มีสิทธิในทรัพย์สินนั้นโอนสิทธิให้แก่บุคคลภายนอก ผู้รับโอน
นั้นมีสิทธิที่จะเรียกร้องได้ก็แต่เฉพาะเงินค่าทดแทนเท่านั้น ดังนั้นแม้พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืน
อสังหาริมทรัพย์ฯ ตามมาตรา 15 ใช้บังคับแล้วก็ตาม ตราบใดที่ยังไม่มีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงทางทะเบียน
ก็ยังอาจมีการโอนสิทธิในทรัพย์สินนั้นต่อไปได้อีก และการโอนนั้นไม่เป็นโมฆะหรือเสียเปล่า เพียงแต่ผู้รับ
โอนได้ไปเฉพาะสิทธิเรียกร้องในเงินค่าทดแทนเท่านั้น
