ที่ดินยกให้หลวง ขอคืนได้หรือไม่?

ในประเด็นข้างต้น ขอยกตัวอย่างคำวินิจฉัยที่เคยพบมาคือ “การอุทิศที่ดินให้เป็นที่สาธารณะประโยชน์ เพียงแต่เจ้าของกรรมสิทธิ์แสดงเจตนาให้ปรากฏโดยตรงหรือโดยปริยายว่าได้อุทิศเป็นที่สาธารณะ ที่ดินนั้นก็ตกเป็นที่สาธารณะประโยชน์ทันที เว้นแต่การโอนจะทำไปโดยผิดพลาดคลาดเคลื่อนหรือไม่ชอบด้วยกฎหมายโดยมีหลักฐานชัดแจ้ง”

ส่วนผลของการเป็นสาธารณะสมบัติของแผ่นดินนั้น ไม่อาจจะโอนให้แก่กันได้ ทั้งนี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1305 ดังนั้นหากท่านได้ยกที่ดินของตนเป็นที่สาธารณะแล้วจะไม่สามารถขอให้กลับมาเป็นของตนได้เช่นเดิม เว้นแต่เกิดความผิดพลาดในการโอนหรือการยกให้ ซึ่งต้องสามารถพิสูจน์หลักฐานข้อเท็จจริงให้เห็นได้

“เพียงแต่เจ้าของกรรมสิทธิ์ประสงค์จะอุทิศที่ดินให้เป็นทางสาธารณะ เมื่อได้ลงนามในหนังสืออุทิศที่ดินแล้ว ที่ดินจะตกเป็นของทางราชการทันที แม้จะยังไม่ได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่”

ปัญหาเมื่อที่ดินบางส่วนถูกรัฐเวนคืนเป็นถนนสาธารณะ

กรณีที่ที่ดินส่วนบุคคล ถูกทางการเวนคืนที่ดินบางส่วนเพื่อตัดเป็นถนนสาธารณะ ซึ่งหลังการก่อสร้างถนนและเปิดใช้แล้ว ปรากฏว่ามีบุคคลเข้าไปจับจองครอบครองทางเท้าปลูกสร้างร้านค้าตลอดแนวถนน หรือปิดบังที่ดินของเจ้าของเดิม สามารถฟ้องให้รื้อถอนได้หรือไม่?

ในกรณีนี้บุคคลเหล่านั้นจะอ้างการปลูกสร้างบนที่ดินหลวงไม่ได้ แม้ทางสาธารณะประโยชน์นั้นประชาชนทั่วไปมีสิทธิใช้ประโยชน์ร่วมกันก็จริง แต่หากผู้ใดปลูกโรงเรือนบนทางสาธารณะหรือถนนหลวงปิดกั้นที่ดินและบ้านเรือนของผู้อื่น (ที่ดินติดถนนสาธารณะ) และเป็นเหตุให้เจ้าของที่ดินและบ้านเรือนดังกล่าวไม่อาจใช้ประโยชน์ได้ตามปกติ หรือเจ้าของที่ดินและบ้านเรือนดังกล่าวได้รับความเสียหายเป็นพิเศษ มีสิทธิฟ้องให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกไปได้

อย่างไรก็ตามเกี่ยวกับที่ดินสาธารณะประโยชน์นั้น ปัญหาส่วนใหญ่ที่มักเกิดขึ้นก็คือ การบุกรุก Home Buyers จึงอยากแนะนำหรือเตือนไปยังเจ้าของที่ดินทั้งหลายว่า

แม้ว่าที่ดินของเราจะมีหลักฐานเป็นโฉนดที่ดิน หรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ หรือแม้แต่ไม่มีหลักฐานใดๆ ก็ตาม ถ้าเจ้าของที่ดินผู้มีสิทธิครอบครอง ปล่อยให้ผู้อื่นบุกรุกเข้าใช้ประโยชน์ร่วมติดต่อกันมาเป็นเวลานาน โดยไม่ได้หวงห้ามหรือสงวนสิทธิ ที่ดินนั้นอาจตกเป็นสาธารณะสมบัติของแผ่นดิน จึงเป็นเรื่องที่เราต้องสอดส่องดูแลและรักษาสิทธิ์ของตัวเองไว้ เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในอนาคตนั่นเองค่ะ