มาตรฐานออกแบบอาคารสูงเพื่อต้านทานแรงแผ่นดินไหว

"หลี่ เต๋อ จง" ชื่อจีนของ"พี่บุญมี รัตนนุกรม"เอ็มดีบริษัทคอนฟิเดนซ์ในเครือควอลิตี้เฮ้าส์ นำส่งรายงานสรุปของ
"ดร.การุญ จันทรางศุ"วิศวกรผู้ออกแบบโครงสร้าง โครงการคอนโดมิเนียมสูง 33 ชั้นแบรนด์"เดอะทรัสต์ รัชดา-
พระราม 3"เกี่ยวกับการออกแบบอาคารเพื่อต้านทานแรงแผ่นดินไหวดังนี้

เริ่มต้นจาก.รอยเลื่อนในประเทศไทยที่ยังมีพลังทำให้เกิดแผ่นดินไหว(active fault) พบได้ในบริเวณภาคเหนือและ
ภาคตะวันตก เช่น จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย และกาญจนบุรีเป็นต้น ซึ่งสามารถทำให้เกิดแผ่นดินไหวได้

สำหรับพื้นที่ "กรุงเทพมหานคร" นั้นไม่ปรากฏว่ามีรอยเลื่อนของแผ่นดินแต่อย่างใด
ทั้งนี้ จากการขบกันของแผ่นเปลือกโลก เมื่อถึงจุดที่เกิดการลื่นไถล (slip)ตามแนวรอยเลื่อน ก็จะปลดปล่อย
พลังงานออกมาในรูปการสั่นไหวของแผ่นดิน หน่วยที่ใช้วัดขนาดของพลังงานที่ปลดปล่อยออกมานี้ คือ ริก
เตอร์สเกล จึงนิยมเรียกขนาดของแผ่นดินไหว(magnitude) เป็นจำนวนริกเตอร์ เช่น6 ริกเตอร์สเกล เป็นต้น

โดยเป็นการระบุขนาดของพลังงานณ จุดศูนย์กลางของแผ่นดินไหว ซึ่งก็คือณ รอยเลื่อนของแผ่นดินนั่นเอง
พลังงานในรูปของการสั่นไหวของแผ่นดินนี้ จะแพร่กระจายออกไปรอบตัวจากจุดศูนย์กลาง มีลักษณะเหมือนกับ
การที่ก้อนหินตกกระทบน้ำ ก็จะทำให้น้ำกระเพื่อมเกิดเป็นคลื่นกระจายเป็นวงออกไปรอบตัว และค่อย ๆ จาง
หายไปเมื่อห่างออกจากจุดศูนย์กลาง ดังนั้นคลื่นการสั่นไหวของแผ่นดินจะลดความรุนแรงลงเมื่อห่างออกจากจุด
ศูนย์กลาง

ตัวอย่าง เมื่อเกิดแผ่นดินไหวที่มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่จังหวัดเชียงราย คนในเชียงรายย่อมจะรู้สึกถึงความรุนแรง
มากกว่าคนในกรุงเทพฯ ซึ่งอยู่ห่างไกลออกมาถึง 600 กิโลเมตร ดังนั้น การที่จะเกิดแผ่นดินไหวในกรุงเทพฯ ซึ่งมี
ขนาดรุนแรงมากเหมือนกับเหตุการณ์ที่เกิดในประเทศญี่ปุ่น จึงมีโอกาสน้อยมาก

นอกจากนี้ ตามกฎกระทรวง พ.ศ.2550 ได้แบ่งเขตความเสี่ยงของการเกิดแผ่นดินไหวในประเทศไทยออกเป็น 3
กลุ่ม โดย "กลุ่มแรก" เป็นจังหวัดที่จัดอยู่ในบริเวณใกล้รอยเลื่อนที่อาจได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหว 10
จังหวัดได้แก่ กาญจนบุรี เชียงราย เชียงใหม่ตาก น่าน พะเยา แพร่ แม่ฮ่องสอนลำปาง และลำพูน

"กลุ่มที่ 2" คือเขตกรุงเทพฯและปริมณฑล ถูกจัดให้อยู่ในบริเวณที่เป็นดินอ่อนมากที่อาจได้รับผลกระทบจาก
แผ่นดินไหวระยะไกล

ส่วน "กลุ่มสุดท้าย" เป็นบริเวณเฝ้าระวัง ซึ่งเป็นจังหวัดทางภาคใต้ได้แก่ กระบี่ ชุมพร พังงา ภูเก็ต ระนองสงขลา
และสุราษฎร์ธานี

สำหรับ "อาคารสูง" ในเขตกรุงเทพฯตามกฎกระทรวงนี้ จะต้องมีการคำนวณออกแบบเพื่อต้านทาน
แรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว อ้างอิงตามมาตรฐานการออกแบบอาคารต้านทานการสั่นสะเทือนของ
แผ่นดินไหว (ม.ย.ผ.)ปี 2552 ออกโดยกรมโยธาธิการและผังเมืองเป็นเกณฑ์

มาตรฐานดังกล่าว ได้กำหนดการคำนวณปริมาณแรงแผ่นดินไหวมาจากสถิติที่เกิดแผ่นดินไหวในประเทศไทย
และประเทศเพื่อนบ้าน จากอดีตจนถึงปัจจุบัน

ในการออกแบบอาคารเพื่อต้านทานแรงแผ่นดินไหวนั้น วิศวกรจะใช้"ค่าความเร่งของพื้นดินที่สั่นไหว" ณตำ
แหน่งที่ตั้งของอาคาร เป็นพื้นฐานในการออกแบบ ถ้าแผ่นดินสั่นไหวรุนแรงมากเท่าใด หรืออาคารอยู่ใกล้
ศูนย์กลางแผ่นดินไหวมากเท่าใด ค่าความเร่งของพื้นดินที่สั่นไหว ก็มีค่าสูงตามไปด้วย

โดยในการออกแบบอาคารวิศวกรจะกำหนดค่าความเร่งนี้เป็นเปอร์เซ็นต์ของค่าความเร่งของแรงโน้มถ่วงของโลก
(gravity, g)

สำหรับพื้นที่ในเขตกรุงเทพฯค่าความเร่งที่ใช้ในการออกแบบจะอยู่ระหว่าง 5-12 เปอร์เซ็นต์(0.05-0.12 g) ขึ้นกับ
รูปร่างและระบบโครงสร้างของแต่ละอาคาร

ทั้งนี้ทั้งนั้น อาคารที่ออกแบบตามมาตรฐานนี้ สามารถรองรับแรงแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นที่ประเทศไทยได้
ประมาณ"5-5.5 ริกเตอร์" สำหรับการเกิดแผ่นดินไหวที่ จ.กาญจนบุรี และประมาณ"6-6.5 ริกเตอร์" สำหรับการ
เกิดแผ่นดินไหวที่ตอนบนของภาคเหนือ

นอกจากแรงแผ่นดินไหวแล้ว อาคารต่าง ๆ จะต้องมีการคำนวณออกแบบให้สามารถต้านทานแรงลม (win load)
ซึ่งเป็นแรงด้านข้างเช่นเดียวกับแรงแผ่นดินไหวได้ด้วย

โดยส่วนมากสำหรับอาคารสูงในกรุงเทพฯ "แรงลม" จะเป็นแรงที่มีความสำคัญ และมีผลกระทบต่อโครงสร้าง
มากกว่าแรงแผ่นดินไหว ดังนั้นความสามารถในการต้านทานแรงแผ่นดินไหวจริงของอาคาร อาจมีค่าสูงกว่าขั้น
ต่ำที่กำหนดไว้ในมาตรฐาน ม.ย.ผ. ของกรมโยธาธิการอีกด้วย

โดยสรุป "ดร.การุญ" ระบุว่า อาคารของโครงการคอนโดมิเนียมแบรนด์"เดอะทรัสต์ ปิ่นเกล้า" และ "เดอะทรัสต์
รัชดา-พระราม 3" ได้รับการออกแบบโครงสร้างตามกฎกระทรวงพ.ศ. 2550 ดังนั้น อาคารจึงสามารถรองรับแรง
แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นได้ตามที่กล่าวข้างต้น