ทิศทางกลยุทธ์องค์กร 5 แนวโน้มค้าปลีกโลก

ศาสตราจารย์โดมินิค เธอร์พิน (Prof. Dominique Turpin) ประธานสถาบัน IMD (International Institute for Management Development) ซึ่งเป็นโรงเรียนสอนธุรกิจชั้นนำระดับโลกจากประเทศสวิตเซอร์แลนด์บอกว่า มีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจ 5 ประการ ที่ถือได้ว่ามีผลต่อการทำธุรกิจค้าปลีกคือ

1. การเปลี่ยนแปลงทางด้านประชากรศาสตร์
ประชากรศาสตร์เริ่มเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่รู้ๆ กันว่า ประชากรผู้สูงอายุจะมีเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะในยุโรปและญี่ปุ่น ขณะเดียวกันผู้คนเริ่มโฮมอะโลนอยู่บ้านคนเดียวกันมากขึ้น การดูแลตัวเองให้มีสุขภาพดีนับวันจะเป็นที่นิยมท และธุรกิจก็จะแข่งขันกันเป็นองค์กรนิสัยดีมีจริยธรรม นอกจากนี้ลูกค้าก็จะเริ่มซอยย่อยเป็นกลุ่มเล็กกลุ่มน้อยมากขึ้นด้วย

โดยกลุ่มคนที่ใช้ชีวิตแบบโฮมอะโลน จะแบ่งเป็น 3 พวก คือ พวกแรก อายุยังน้อย อยู่ในวัยทำงาน มีความสามารถในการหาเงิน ซื้อบ้านเป็นของตัวเอง พวกที่สอง เป็นกลุ่มวัยกลางคน หย่าร้าง และใช้ชีวิตตามลำพัง และสุดท้าย เป็นกลุ่มผู้สูงอายุ บางรายอาจโดนทอดทิ้ง มีเงินใช้จ่ายจำกัด

2. กำลังซื้อจากผู้บริโภคพันล้านคนในตลาดเกิดใหม่
โดยเฉพาะอย่างยิ่งครึ่งหนึ่งของกำลังซื้อเหล่านี้มาจากประเทศจีนที่กำลังมีรายได้ดีวันดีขึ้น จากจีดีพี (ผลผลิตมวลรวมภายในประเทศ) ที่สูงถึง 9.2% "ในอีก 5 ปีจากนี้มีความเป็นไปได้มาก ว่า เศรษฐกิจของแอฟริกาจะขยายตัวอย่างรวดเร็ว และอาจจะแซงหน้าบางประเทศในอาเซียนก็เป็นได้ ทุกวันนี้แอฟริกาใต้มีจีดีพีอยู่ที่ 6.7% ซึ่งถือว่าใกล้เคียงกับหลายประเทศในอาเซียน"

3. การขยายตัวอย่างรวดเร็วของสังคมเมือง
คาดการณ์ว่าจำนวนประชากรโลกที่เพิ่มสูงขึ้น 70% ในปี 2010 และเพิ่มเป็น 80% ในปี 2030 จะมาจากกลุ่มคนในสังคมเมืองที่เพิ่มสูงขึ้น 35% ในปี 2010 และเพิ่มขึ้นเป็น 46% ในปี 2030 ขณะที่ในชนบทการเพิ่มขึ้นของประชากรมีแนวโน้มลดลง เฉพาะจีนประเทศเดียวประมาณการว่าจะมีเมืองใหญ่ไม่น้อยกว่า 200 แห่ง มีผู้คนอาศัยกันอยู่อย่างหนาแน่นในแต่ละเมืองไม่น้อยกว่า 1 ล้านคน

4. การเพิ่มขึ้นของผู้บริโภคในกลุ่มสินค้าดิจิทัล
การเพิ่มขึ้นของลูกค้าไอทีเป็นผลพวงจากการใช้มือถือ ทุกๆ นาทีมีลูกค้าใหม่กระโดดเข้าไปเป็นเจ้าของมือถือคิดเป็น 1,000 คนทั่วโลก และไม่น้อยกว่า 2 พันล้านคนที่ชื่นชอบการท่องเน็ตเป็นชีวิตจิตใจ เฉพาะกูเกิลมีผู้คนทั่วโลกเข้าไปค้นหาข้อมูลต่างๆ ตกวันละ 4 พันล้านคน โลกยุคไอทีทำให้สินค้าและบริการสามารถเข้าถึงผู้บริโภคได้ไม่ถึงอึดใจ ไม่นานมานี้อเมซอนดอทคอมสามารถทำลายสถิติ ขายหนังสือผ่านเว็บได้มากกว่าร้านหนังสือแบบเดิมๆ

5. การขาดแคลนทรัพยากรธรรมชาติ
โปรดทราบ ทรัพยากรธรรมชาติกำลังจะหมดโลก เธอร์พิน กล่าวว่า แม้แต่น้ำที่ใครบางคนอาจเผลอคิดว่าเป็นของฟรี อีกไม่นานจากนี้ก็กำลังจะเหือดแห้ง มีดัชนีชี้วัดหลายตัวที่บอกว่า วิกฤติน้ำไม่ใช่เรื่องที่ผู้คนจะนิ่งดูดายได้อีกต่อไปแล้ว ราคาน้ำส้มขึ้นเป็นเท่าตัวตั้งแต่ปี 2009 เป็นต้นมา ราคาข้าวโพดก็ขยับอีกเท่าตัวเช่นกันถ้าเทียบกับ 6 เดือนก่อนหน้า ทั้งแป้งและถั่วเหลืองก็ขึ้นตามติดกันมาเช่นกัน แม้แต่น้ำตาลก็ยังขยับราคาขึ้นไปสูงสุดในรอบ 30 ปี

เขาบอกว่า จากทุกแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว นำไปสู่รูปแบบใหม่ๆ ของการบริโภคและพฤติกรรมของผู้บริโภค สิ่งที่เห็นได้ชัดคือ ผู้บริโภคเริ่มใช้เน็ตค้นหาข้อมูลสินค้าประกอบการตัดสินใจซื้อมากขึ้น และการตัดสินใจซื้อก็มีหลากหลายเหตุผล ขณะเดียวกัน เกิดการแบ่งกลุ่มอย่างชัดเจนระหว่างผู้ซื้อยุคใหม่กับผู้ซื้อในแบบดั้งเดิม

"หลายปีมานี้ผู้บริโภคตะวันตกใช้เวลาอยู่กับจอคอมพ์มากขึ้น และให้เวลากับจอทีวีน้อยลง สินค้าบางตัวกว่าที่ลูกค้าจะตัดสินใจได้ มักจะถกกันแล้วถกกันอีกในเว็บ และแห่กันไปอ่านความคิดเห็นของคนอื่นๆ มากถึง 69% มีคนที่ลงทุนไปดูสินค้าด้วยตาตัวเองเพียงแค่ 31%"

พฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป ทำให้เริ่มมองเห็นชัดว่า อนาคตอันใกล้นี้ ผู้บริโภคก็ยังคงดิ้นรนแสวงหาสินค้าและบริการใหม่ๆ แม้เงินในกระเป๋าจะไม่เอื้ออำนวยก็ตามที และยอมใช้จ่ายเกินตัวกับเรื่องที่ตัวเองคิดว่าสำคัญสุดๆ และลืมไปได้เลยว่าการแบ่งกลุ่มผู้บริโภคโดยใช้ช่วงอายุเป็นเรื่องสำคัญ เพราะยุคนี้ไม่มีใครแก่เกินสำหรับการใช้ชีวิตแบบคนวัย (อยาก) มัน

"เครื่องเล่นเกมนินเทนโด Wii กลายเป็นเพื่อนซี้ของคนสูงวัย และ 90% ของคนอเมริกันที่มีอายุเกิน 55 ต่างก็พากันคิดว่า อาวุโสกลายเป็นคำเรียกขานที่ไม่สุภาพไปเสียแล้ว (the term senior is bad)"

เขาสรุปว่า วันนี้ผู้บริโภคกลายเป็นขาช้อปที่รู้จักเลือกกิน เลือกใช้ และเลือกหาสิ่งที่ดีที่สุดให้กับตัวเอง 69% รู้จักควบคุมค่าใช้จ่ายตัวเอง 72% ร่อนตะแกรงหาโปรโมชั่นที่ดีที่สุด 38% เลือกที่จะทำอะไรเองเพื่อประหยัดค่าใช้จ่าย และอีก 74% บอกเป็นเสียงเดียวกันว่า ซื้อสินค้ายี่ห้อของห้างเสียบ้าง (private labels) ไม่เห็นจะน่าอายอะไร 
 
โดย : วรนุช เจียมรนานนท์