รู้จักวัสดุก่อสร้าง รู้ทันผู้รับเหมา

เหล็กและการเลือกใช้: บางครั้งผู้รับเหมาไปเปลี่ยนลดขนาดจนผิดจากแบบ ลักษณะเช่นนี้ค่อนข้างเสี่ยง เพราะมีผลต่อความมั่นคงแข็งแรงของตัวอาคาร เรื่องนี้เคยมีเคสเกิดขึ้นกับโครงการบ้านจัดสรรในต่างจังหวัดแห่งหนึ่ง ซึ่งผู้ซื้อเขาสังเกตเห็นว่าผู้รับเหมาของโครงการไม่ได้ใช้เหล็กเสริมในเสาที่ขึ้นต่อจากฐานรากตรงขนาดตามที่อยู่ในแบบ จึงปรึกษาผมและขอคำแนะนำ ซึ่งผมก็เรียนไปว่าเป็นเรื่องที่ไม่สามารถยอมรับได้ และแนะนำให้ทำเรื่องร้องเรียนไปถึงโครงการไว้เป็นหลักฐาน และให้วิศวกรผู้ออกแบบและวิศวกรผู้ควบคุมงานเข้ามารับทราบ

กรณีผู้รับเหมาได้เปลี่ยนขนาดของเหล็กเสาจากเหล็กข้ออ้อยขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 16 มิลลิเมตร เป็นเหล็กเส้นกลมขนาด 12 มิลลิเมตร จะด้วยสาเหตุใดไม่ทราบ แต่เป็นเรื่องที่ผิดอย่างยิ่ง เพราะเหล็กข้ออ้อย (SD-30) จะรับแรงดึงได้ 3,000 กิโลกรัมต่อตารางเซนติเมตร แต่เหล็กเส้นกลมผิวเรียบ (SR-24) รับแรงดึงได้ 2,400 กิโลกรัมต่อตารางเซนติเมตร อีกอย่างคือพื้นที่หน้าตัดของเหล็ก 12 มิลลิเมตรจะเท่ากับประมาณครึ่งหนึ่งของพื้นที่หน้าตัดเหล็ก 16 มิลลิเมตร ดังนั้นในกรณีที่จำเป็นต้องใช้ทดแทนกันเนื่องจากอาจจะขาดแคลนจนหาซื้อไม่ได้ จะต้องใช้จำนวนเส้นของเหล็กข้ออ้อย 12 มิลลิเมตรเป็นสองเท่าของการใช้เหล็ก 16 มิลลิเมตรจึงจะทดแทนกันได้ แต่การเปลี่ยนเหล็กดังกล่าวจะทำให้การรับน้ำหนักด้วยเหล็กในเสาลดลงประมาณ 2.50 เท่า

เรื่องของเหล็กยังต้องระวัง การใช้เหล็กไม่เต็มหรือเหล็กเบา หรือเหล็กที่ขนาดเล็กกว่ามาตรฐาน ซึ่งมีขายอยู่ตามท้องตลาดทั่วไปนั้น ผู้รับเหมาทั่วไปก็นิยมใช้เสียด้วย (เพราะราคาถูกกว่า)

คอนกรีต : ถ้าเป็นงานที่ต้องการคุณภาพมักจะใช้คอนกรีตผสมเสร็จแทนการผสมด้วยโม่ เนื่องจากควบคุมคุณภาพได้ดีกว่าการผสมเองที่ไซต์งาน สามารถกำหนดความต้องการหรือกำลังอัดของคอนกรีตได้เลย แต่ถ้าต้องผสมด้วยโม่คอนกรีตที่ไซต์งานก็ควรทราบคุณสมบัติของผงซีเมนต์แต่ละชนิด เพราะในคอนกรีตจะมีองค์ประกอบของผงซีเมนต์ที่แบ่งประเภทการใช้งานไม่เหมือนกัน เฉพาะซีเมนต์ผงสำหรับงานโครงสร้างก็มีถึง 5 ประเภท แต่สำหรับคนทั่วไปแค่รู้ว่าเป็นซีเมนต์สำหรับงานโครงสร้าง และซีเมนต์สำหรับงานประเภทก่อฉาบก็พอแล้ว

โครงสร้างหลังคา : ปัจจุบันนิยมใช้เหล็กที่เรียกว่าเหล็กรูปพรรณมาประกอบเป็นโครงหลังคา แต่ท่านผู้อ่านอาจไม่ทราบว่าเหล็กรูปพรรณที่เป็นเหล็กกล่อง หรือเหล็กรูปตัวซีที่มีจำหน่ายตามร้านขายวัสดุก่อสร้างทั่วไปนั้น ก็ยังมีเรื่องของขนาดและน้ำหนักที่ไม่ได้ตามมาตรฐานอุตสาหกรรมจำหน่ายอยู่เป็นส่วนมาก และการใช้เหล็กที่บางกว่ามาตรฐานก็อาจมีผลต่อหลังคา นั่นคือเมื่อมุงหลังคาด้วยแผ่นหลังคาประเภทกระเบื้องโมเนียร์ หลังคาจะแอ่นโค้งอย่างชัดเจน

ฉะนั้นการเข้าใจแบบบ้านและรู้จักวัสดุก่อสร้างไว้บ้างก็จะช่วยป้องกันการถูกเอาเปรียบ และป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคตได้ หรือในกรณีที่ไม่อาจเข้าใจได้ด้วยตัวเองก็ควรที่จะหาคนรู้เรื่องและเข้าใจไว้สอบถามแทน ผมหวังว่าเรื่องที่เขียนนี้จะช่วยให้ท่านที่ไม่ใช่ช่างได้เข้าใจบ้าง และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ไม่ทางใดก็ทางหนึ่งครับ