เรื่องของเสาเอ็น-ทับหลัง

สำหรับฉบับนี้ผมจะขอเขียนเล่าถึงเรื่องข้อกำหนดการก่อสร้าง ที่ควรจะต้องปฏิบัติสำหรับการทำงานพร้อมภาพการทำงานจริง โดยขอยกตัวอย่างที่คิดว่าท่านผู้อ่านจะเข้าใจและมองออกได้ ซึ่งงานก่อสร้างที่ต้องการคุณภาพของงานไม่ควรที่จะละเว้น

เรื่องที่ขอนำมาเล่าให้ทราบคือเรื่องของการก่อผนังของอาคารด้วยอิฐ ซึ่งท่านผู้อ่านส่วนมากอาจจะไม่ทราบว่าจะต้องมีส่วนที่เรียกว่า “เสาเอ็นและทับหลัง” ซึ่งทำหน้าที่คล้ายกับเสาและคานขนาดเล็ก เพื่อเป็นกรอบยึดผนังอิฐก่อให้มีความมั่นคงแข็งแรงไม่ล้ม

โดยทั่วไปงานที่มีการกำหนดให้ทำตามมาตรฐานอาจจะกำหนดว่า พื้นที่ก่ออิฐทุก 5-6 ตารางเมตรต้องมีทับหลังและเสาเอ็น ลักษณะของเสาเอ็นจะทำด้วยการใช้เหล็กเส้นขนาด 6-9 มิลลิเมตร 2 เส้นทำปลอก ลักษณะเป็นห่วงรัดคล้ายปลอกโซ่เสียบที่พื้นบริเวณที่กำแพงมาบรรจบกัน หรือส่วนที่เป็นกรอบวงกบประตู-หน้าต่างและบริเวณที่กำแพงสองหรือสามด้านมาบรรจบกัน (ตามรูปประกอบ) หรือปัจจุบันได้มีการใช้เหล็กกล่องแทนครับ

ในการทำงานก่อกำแพงเมื่อก่ออิฐเสร็จแล้วก็ทำการเข้าแบบและเทคอนกรีตทับหลังหรือเสาเอ็น ซึ่งกำแพงที่ก่อส่วนใหญ่ควรจะมีทับหลังที่กึ่งกลางความสูงของกำแพง และถ้าระยะระหว่างเสาห่างกันมากก็อาจพิจารณาให้มีเสาเอ็นแบ่งระยะให้ห่างน้อยลงเพิ่มด้วย

การก่ออิฐกำแพงบริเวณที่จะมีเสาเอ็นจะต้องทำการเสียบเหล็กยื่นแทงเข้าไปในเสาเอ็นทุกระยะ ไม่ควรห่างเกิน 30 เซนติเมตร ในกรณีที่ก่ออิฐชนชิดเสาโครงสร้างก็ต้องทำการเสียบเหล็กเข้าไปในกำแพงที่ก่อเช่นกัน โดยเหล็กที่เสียบในเสาจะต้องยึดแน่นดึงไม่หลุด (มักใช้ Epoxy ที่หาซื้อได้ตามร้านค้าวัสดุก่อสร้าง)

เหตุผลที่ต้องมีการทำทับหลัง-เสาเอ็นและเสียบเหล็กที่เสาเมื่อก่ออิฐนั้น ขอให้ท่านลองจินตนาการดูว่าถ้าก่ออิฐที่มีพื้นที่เกิน 4 ตารางเมตรโดยไม่มีกรอบยึด เมื่อใช้งานแล้วและได้ยืนพิงอาจทำให้กำแพงล้มลงมาได้

ส่วนในรูปที่เป็นการก่อผนังด้วยอิฐมวลเบาและไม่มีการทำเสาเอ็นที่เหลี่ยมกำแพง แต่ใช้วิธีการก่ออิฐสลับไขว้กัน เป็นเรื่องที่ผู้รับเหมาต้องการประหยัดค่าใช้จ่ายทั้งวัสดุและแรงงาน แต่เป็นเรื่องที่ไม่ถูกต้องนัก เพราะกำแพงดังกล่าวจะไม่แข็งแรงเท่ากับการทำเสาเอ็น ถึงแม้อาจจะช่วยด้วยการใช้เหล็กหักฉากวางบนอิฐที่มุมก่อทุกก้อนก็ตาม แต่ผมเชื่อว่าส่วนใหญ่ไม่ได้ทำ ใช้เพียงแค่การก่อสลับเท่านั้น

และจากรูปช่องหน้าต่างระบายอากาศห้องน้ำก็ไม่ทำกรอบเสาเอ็น แต่ใช้วิธีก่อและฉาบเป็นกรอบ ซึ่งเมื่อนำวงกบอะลูมิเนียมมาติดก็จะไม่แข็งแรง เนื่องจากการเจาะอิฐมวลเบาเทียบไม่ได้กับการเจาะเสาเอ็น

เรื่องการก่อกำแพงที่ควรจะต้องทำอย่างไรให้แข็งแรงที่ผมเขียนเล่า ก็เพื่อให้ท่านผู้อ่านที่ต้องสร้างบ้านจะได้กำหนดให้ผู้รับเหมาทำตามเพื่อความถูกต้องและแข็งแรง ในตอนนี้ผมใช้รูปประกอบเพื่อให้ได้เห็นภาพของจริง เนื่องจากถ้าไม่มีภาพประกอบอาจนึกไม่ออกครับ