ผังเมืองรวมบริเวณอุตสาหกรรมหลักและชุมชนจังหวัดระยอง นับว่าเป็นหัวใจสำคัญอีกหนึ่งแห่งที่จะผลักดันการเจริญเติบโตของอุตสาหกรรมในประเทศให้รุดหน้าไปได้อย่างรวดเร็ว ด้วยศักยภาพในด้านการลงทุน ประกอบกับในพื้นที่มาบตาพุด ถือเป็นแหล่งทรัพยากรทางธรรมชาติชั้นดีอย่างก๊าซธรรมชาติในทะเลอ่าวไทย ที่เป็นจุดก่อกำเนิดอุตสาหกรรมปิโตรเลียมในพื้นที่มาบตาพุด แต่ในขณะเดียวกันผังเมืองรวมฉบับใหม่ที่จะมาแทนฉบับเดิม ซึ่งได้หมดอายุลงไปตั้งแต่วันที่ 11 พฤษภาคม 2553 นั้น เป็นตัวบ่งชี้ว่าจะสามารถพัฒนาอุตสาหกรรมหนักต่อไปได้ หรือหยุดการพัฒนาเพื่อปล่อยให้เป็นพื้นเกษตรกรรมและพื้นที่อนุรักษ์
โดยจากการร่างผังเมืองรวมที่ผ่านมาได้มีการปรับพื้นที่สีม่วง ซึ่งเป็นพื้นที่อุตสาหกรรม จากเดิมที่มีอยู่ถึง 40,000 ไร่ ให้เหลือเพียง 20,000 ไร่ ซึ่งจะทำให้ราคาที่ดินลดลงอย่างเห็นได้ชัด จากราคาซื้อขายที่ดินอยู่ที่ไร่ละ 4-5 ล้านบาท แต่เมื่อปรับเป็นพื้นที่สีเขียวราคาขายจะปรับลดเหลือเพียงไร่ละ 7-8 แสนบาท และเมื่อมีการคัดค้านเกิดขึ้นจึงต้องมีการปรับปรุงร่างผังเมืองใหม่อีกครั้ง โดยปรับให้มีการเพิ่มพื้นที่สีม่วงในบางส่วน และเพิ่มพื้นที่สีม่วงลายขาว ซึ่งเป็นที่ดินอุตสาหกรรมไม่ก่อมลพิษ อาทิ อุตสาหกรรมประกอบชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ สำนักงาน และศูนย์วิจัยและพัฒนา รวมกันประมาณ 10,000 กว่าไร่ เพื่อใช้เป็นพื้นที่กันชนล้อมรอบพื้นที่สีม่วงก่อนที่จะเป็นพื้นที่สีเขียวแทน
ส่วนในพื้นที่สีเหลือง ซึ่งเป็นที่ดินประเภทอยู่อาศัยหนาแน่นน้อย และสีส้ม ที่ดินประเภทที่อยู่อาศัยหนาแน่นปานกลางจะเพิ่มขึ้น แต่พื้นที่สีแดง ซึ่งเป็นพื้นที่ประเภทพาณิชยกรรมและที่อยู่อาศัยหนาแน่นมากจะลดลง เพื่อไม่ให้เกิดกลุ่มชุมชนใหญ่ๆ ใกล้กับแหล่งอุตสาหกรรมมากจนเกินไป ทั้งนี้จากการรับฟังความคิดเห็นประชาชนในหลายครั้งมีทั้งเสียงสนับสนุนและคัดค้านการเปลี่ยนสีของผังเมือง ที่จะส่งผลต่อการกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน ทำให้การปรับปรุงผังเมืองรวมมาบตาพุดต้องตกอยู่ในสภาวะไร้การควบคุม และยังคงอยู่ในกระบวนการรับฟังข้อคิดเห็นประชาชนในท้องที่เกี่ยวกับการวางและจัดทำผังเมืองรวมเพียงขั้นต้นเท่านั้น
อย่างไรก็ตามผังเมืองรวมมาบตาพุดได้ถูกผลักดันให้เป็นผังเมืองระดับประเทศ ไม่ใช่เพียงแต่ระดับจังหวัดเท่านั้น เนื่องจากมีความเกี่ยวข้องทั้งในด้านเศรษฐกิจระดับประเทศ อุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ผลเสียด้านมลพิษ และที่อยู่อาศัย ทำให้คาดว่าการร่างผังเมืองรวมมาบตาพุดจะต้องใช้ระยะในการดำเนินการนานพอสมควร สำหรับการวางผังเมืองในอนาคตเพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับความเจริญก้าวหน้าทางด้านอุตสาหกรรมที่จะนำพาแรงงานอีกเป็นจำนวนมากเข้ามาอยู่อาศัย ซึ่งจะทำให้เศรษฐกิจจังหวัดระยองรุดหน้าไปได้อีกมากมาย
แผนผังการใช้ประโยชน์ที่ดินตามที่ได้จำแนกประเภทให้ใช้บังคับผังเมืองรวมบริเวณอุตสาหกรรมหลักและชุมชนจังหวัดระยอง (พ.ศ.2546)
