แบบโครงสร้างของสิ่งก่อสร้างที่ผ่านการออกแบบโดยวิศวกรโครงสร้าง เป็นเอกสารที่แสดง เพื่อกำหนดให้ใช้วัสดุชนิดใด โดยจะกำหนดทั้งคุณสมบัติและขนาดของวัสดุที่ต้องนำไปใช้ในการก่อสร้าง ซึ่งผู้ทำการก่อสร้างต้องทำตาม ไม่ควรที่จะเปลี่ยนแปลงเองโดยไม่ได้ถามจากผู้ออกแบบหรือวิศวกรผู้ควบคุมงาน เพราะอาจก่อให้เกิดผลเสียที่คาดไม่ถึงต่อโครงสร้างดังกล่าวได้
ฉบับนี้ผมขอเขียนถึงเรื่องการใช้วัสดุสำหรับงานโครงสร้างที่บางครั้งเจ้าของบ้านเอง หรือผู้รับเหมาทำการเปลี่ยนผิดไปจากแบบเนื่องจากต้องการประหยัด หรือในกรณีของผู้รับเหมาอาจเป็นการทุจริตเพื่อหาทางลดต้นทุนการก่อสร้าง
ผมขอเล่าเรื่องที่เคยมีผู้ต้องการสร้างบ้านรายหนึ่งได้สอบถามผมว่า ผู้รับเหมาที่เขาคัดเลือกได้แนะนำว่าน่าจะเปลี่ยนขนาดเหล็กเสริมจากที่แบบกำหนดให้ใช้เหล็กข้ออ้อย 16 มิลลิเมตร เป็น 12 มิลลิเมตร ที่ใช้เป็นเหล็กเสริมของเสาเพื่อความประหยัดของเจ้าของ เพราะผู้รับเหมาบอกว่าเคยสร้างมาแล้ว และใช้เหล็กขนาด 12 มิลลิเมตรก็พอ
ผมก็ได้บอกไปว่าไม่สามารถทำได้ เพราะจะทำให้คุณสมบัติการรับน้ำหนักของโครงสร้างคานลดลงถึง 50% และถ้าเป็นเสาจะทำให้การรับน้ำหนักลดลงประมาณ 20% เหตุการณ์นี้เป็นความหวังดีของผู้รับเหมาที่อยากให้เจ้าของประหยัดค่าวัสดุลง เพราะเจ้าของอาจเป็นผู้ซื้อวัสดุให้
ความจริงของระบบก่อสร้างคือมีผู้รับเหมาก่อสร้างที่เรียกว่าช่าง ซึ่งมีประสบการณ์เคยทำงานก่อสร้างมาแล้ว แต่ไม่เข้าใจถึงเรื่องการรับแรงของโครงสร้างอย่างแท้จริง เคยเห็นหรือทำมาก็เลยคิดว่าเคยทำมาแล้ว
ซึ่งผู้รับเหมาลักษณะนี้มีอยู่ไม่น้อย และเจ้าของบ้านเองยิ่งไม่มีความรู้ทางช่าง จึงเป็นเรื่องที่น่าเชื่อผู้รับเหมา ยิ่งเป็นการลดต้นทุนก่อสร้างด้วยแล้วก็อาจทำตามคำแนะนำที่ผิดๆ ได้ง่าย
